İsrail'de 7 Ekim'den sonraki ilk genel seçimde 7,3 milyon seçmen sandık başında

(ANKARA) - İsrail'de Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde gerçekleştirdiği saldırılardan bu yana düzenlenen ilk genel seçimde oy verme süreci başladı. Yaklaşık 7,3 milyon seçmenin sandığa yöneldiği seçim, Başbakan Binyamin Netanyahu'nun siyasi geleceği açısından belirleyici oluyor. Anketler, Netanyahu yönetimindeki Likud Partisi ile eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefetin kıyasıya rekabet edeceğine işaret ediyor.

İsrail'de 120 üyeli Knesset'in yeni milletvekillerinin seçilmesi amacıyla yapılan genel seçimde, yerel saatle 07.00 itibarıyla başlayan oy kullanma süreci saat 22.00'de tamamlanacak. İsrail Merkez Seçim Komitesi tarafından paylaşılan verilere göre, yaklaşık 330 bini ilk defa sandığa gidecek olan 7,3 milyon seçmenin oy verme hakkı bulunuyor.

Parlamentoda temsil edilmek isteyen 37 parti ve ittifak seçim yarışına katılıyor. Hamas'ın 7 Ekim 2023 tarihinde İsrail'e yönelik saldırılarından bu yana yapılan ilk genel seçim, Gazze'de süren savaş, İran ile meydana gelen askeri çatışmalar, Batı Şeria'da yoğunlaşan şiddet olayları ve İsrail'in uluslararası düzeyde artan yalnızlığı sebebiyle kritik bir nitelik taşıyor.

NETANYAHU'NUN SİYASİ GELECEĞİ SANDIKTA ŞEKİLLENECEK

Toplamda 19 yıl görev yaparak İsrail tarihinde başbakanlık koltuğunda en uzun süre kalan siyasetçi unvanını taşıyan Binyamin Netanyahu, siyasi geleceğinin şekilleneceği bir seçim yarışına katılıyor. Eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot ise Netanyahu'ya karşı yarışan en güçlü isim olarak dikkat çekiyor. Seçimden önce açıklanan son anketler, Eisenkot liderliğindeki Yashar Partisi'nin Netanyahu'nun Likud Partisi'ni geride bıraktığına, buna karşın her iki siyasi blok açısından da hükümet kurmaya yetecek çoğunluğa ulaşmanın garanti olmadığına işaret ediyor.

Netanyahu, kampanyasının merkezine savaş sürecindeki liderliğini ve ABD Başkanı Donald Trump ile geliştirdiği yakın ilişkileri yerleştirdi. Trump tarafından desteklenen Netanyahu, 25 Ekim Pazar günkü açıklamasında, tekrar başbakan seçilmesi durumunda ABD'nin İran kaynaklı tehdidi bütünüyle ortadan kaldırmak için bir kez daha harekete geçmeye hazır olduğunu ileri sürdü.

Eisenkot ise Netanyahu'nun seçim kampanyasını korku, yalan ve tehditler üzerine kurduğunu öne sürerek suçlamada bulundu. ABD'nin, İsrail halkı tarafından seçilecek her liderle tam iş birliği yapacağına inandığını ifade eden Eisenkot, Netanyahu'nun güvenlik ve dış politika yaklaşımına eleştiriler yöneltti.

GAZZE'DEKİ SAVAŞ VE

7

EKİM SALDIRILARINA İLİŞKİN GÜVENLİK AÇIKLARI SEÇİMİN GÜNDEMİNDE

7 Ekim 2023 saldırıları öncesinde ortaya çıktığı iddia edilen güvenlik ve istihbarat açıkları, seçim kampanyasında öne çıkan tartışma başlıklarından biri haline geldi. Netanyahu karşıtları, saldırıların engellenememesinin sorumluluğunu hükümete yükleyerek ülke genelinde bağımsız bir soruşturma yapılmasını istiyor. Gazze'deki sağlık yetkililerinin açıkladığı verilere göre, İsrail'in saldırılar sonrasında Gazze Şeridi'nde başlattığı askeri operasyonlar sırasında 74 bini aşkın Filistinli yaşamını yitirdi.

Gazze'de büyük ölçekli yıkım yaratan savaş, İsrail'in uluslararası düzeydeki konumunda da kayda değer etkiler doğurdu. Gazze'de işlendiği ileri sürülen savaş suçları gerekçesiyle Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) hakkında tutuklama kararı verdiği Netanyahu, aynı zamanda İsrail'de uzun zamandır süren bir yolsuzluk davasında yargılanıyor.

Kendisine yöneltilen yolsuzluk iddialarını Netanyahu kabul etmiyor. Yargı reformunun yanı sıra ultra-Ortodoks Yahudilerin zorunlu askerlik yükümlülüğü ve Batı Şeria'da Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere karşı gerçekleştirdiği şiddet eylemleri de kampanya döneminde tartışmaya açılan konular arasında bulunuyordu.

FİLİSTİN'E YÖNELİK POLİTİKADA KÖKLÜ DÖNÜŞÜM BEKLENTİSİ YOK

Netanyahu karşıtı muhalefet seçim yarışında güçlense de İsrail'in Filistin'e ilişkin politikasının kapsamlı biçimde değişeceği yönündeki beklenti sınırlı düzeyde kalıyor. Netanyahu'nun en önemli rakibi Eisenkot da iki devletli çözüm teklifini reddediyor; bununla birlikte Batı Şeria'daki Yahudi yerleşimcilerin Filistinlilere karşı şiddet eylemlerine eleştiri getiriyor.

Eisenkot'a göre İran'ın nükleer silaha sahip olması, ya askeri müdahale yoluyla ya da ABD'nin desteklediği diplomatik bir anlaşma aracılığıyla önlenmeli. Kampanya süresince ana akım siyasi partiler arasındaki tartışmaların, Filistinlilere ilişkin politikaları kökten değiştirmek yerine daha çok güvenlik, yönetim ve siyasi sorumluluk başlıkları etrafında şekillendiği değerlendiriliyor.

AŞIRI SAĞCI PARTİLER HÜKÜMETİN OLUŞUMUNDA KİLİT ROL OYNAYABİLİR

Netanyahu'nun bir kez daha hükümet oluşturmak için aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir ve Maliye Bakanı Bezalel Smotrich tarafından verilecek desteğe gereksinim duyabileceği ifade ediliyor. Filistinlilere karşı şiddeti özendirdikleri gerekçesiyle kimi Batılı ülkeler tarafından yaptırım uygulanan bu iki siyasetçi, Netanyahu'nun halihazırdaki koalisyonunun başlıca ortakları arasında yer alıyor.

Anketler, bilhassa Ben-Gvir liderliğindeki Yahudi Gücü Partisi'ne verilen seçmen desteğinde artış olduğunu gösteriyor. Bunun yanı sıra, İsrail vatandaşlığı bulunan Filistinlilerin sandığa gitme oranının parlamentodaki güç dağılımı üzerinde etkili olabileceği düşünülüyor. Eisenkot, Arap partileriyle bir koalisyona karşı çıktığını duyurmuş olsa da kimi siyasi analistler, Netanyahu'yu iktidardan uzaklaştırmak isteyen bu partilerin Eisenkot başkanlığındaki bir azınlık hükümetini dışarıdan destekleyebileceğini ifade ediyor.

KOALİSYON OLUŞTURULAMAMASI YENİ BİR SEÇİMİ GÜNDEME TAŞIYABİLİR

Nispi temsil sisteminin uygulandığı İsrail'de, hükümetin oluşturulması için 120 üyeli Knesset'te en az 61 milletvekilinden destek alınması şart. Buna rağmen son kamuoyu yoklamaları, gerek Netanyahu liderliğindeki sağ blokun gerekse Eisenkot yönetimindeki muhalefetin kendi başına bu çoğunluğu sağlamasının zor olabileceğini gösteriyor.

Oy verme işleminin tamamlanmasıyla açıklanacak sandık çıkış anketleri, seçim sonuçları hakkında ilk görünümü sunacak. Kesin sonuçların 30 Ekim tarihine dek netleşmesi, resmi sonuçların da 4 Kasım günü açıklanması öngörülüyor. Sonuçların kesinlik kazanmasından sonra Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, siyasi partilerin temsilcileriyle yapacağı görüşmelerin ardından hükümet oluşturma olasılığı en yüksek olan adaya görev verecek.

Adaylardan hiçbirinin koalisyon kurmayı başaramaması halinde tekrar seçim yapılabilecek. Bu olasılığın gerçekleşmesi durumunda Netanyahu, yeni hükümet oluşturuluncaya dek geçici başbakan sıfatıyla görevde kalabilecek.